avukatcihangir @ hotmail.com

Kamuoyunda 'Torba Kanun' tasarısı olarak adlandırılan Bir çok kanunda değişiklikler yaparak pek çok değişik hususu düzenleyen bu seferki torba kanunun adı 'İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun' yayınlandı. Eğitimden Ekonomiye çoğu konuda yeni düzenlemeler var. Torba Yasa ile taşeron işçilere yeni haklar geliyor.

 

Soma'daki faciadan sonra madencilere, esnaftan öğretmene, taşeron işçiden emekliye kadar çok geniş kesimi ilgilendiren düzenlemeler içeren kanun,Cumhurbaşkanlığı seçimi ve 13 Ağustos tarihinde TBMM'nin 1 Ekim'e kadar tatil kararı almasının ardından 'Torba Kanun' görüşmeleri yeni yasama yılına kalmıştı.Kanun 148 maddeden oluşuyor. 

 

Bu Kanun'a göre ki elbette ancak özetleyerek verebileceğimiz ve bu yazının kapsamını aşacağından yazmayacağımız hususlarda olacağından sadece kamuoyunu en çok ilgilendiren hususları belirteceğiz.
 Torba Yasa 'da MTV Borcu, Vergi Borcu Afları, SGK-SSK Borçlanması Afları, Taşeron İşci Düzenlemesi, GSS ve BAĞ-KUR Borçlanması, Trafik Borçları Affı gibi konular ise en çok merak edilen konular…

 

Bir kere, Başbakanlık, SGK, Sakarya ve Afyonkocatepe üniversitesi merkez teşkilatlarına ve milli eğitimde 40.000 kadro ihdas edildi.

 

Artık yeraltı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmayacak. Yeraltı işlerinde bir gün bile çalışanlar kıdem tazminatı almaya hak kazanacaklar. Yeraltındaki çalışma süresi haftada en fazla 36 saat olacak, günlük çalışma süresi ise 6 saati geçemeyecek. Yeraltın madenlerinde çalışan işçiler için emeklilik yaşı 55'ten 50'ye düşürülecek. Tüp bebek deneme sayısı 2'den 3'e yükseltildi.

 

Vergi, prim, ceza gibi borçlar yapılandırıldı. Bazı kamu alacaklarında faiz, cezai faiz, gecikme faizi, gecikme zammı Yİ-ÜFE oranları esas alınarak yeniden hesaplanacak. Vergi cezalarının silinmesi söz konusu olmayacak. Vergi asıllarının tamamı, cezaların tamamı yeniden yapılandırma kapsamında tahsil edilecek. Manisa'nın Soma İlçesi'ndeki maden kazasında hayatını kaybeden işçilerin eş ya da çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere, bir kişiye istihdam sağlanacak. Maden kazasında hayatını kaybedenlerin Sosyal Güvenlik Kurumu'na olan bütün borçları silinecek ve hak sahibine aylık bağlanacak.

 

31 Aralık 2014 tarihine kadar ise 40 bin öğretmen kadrosu ihdas edildi.
Yasak yerlerde tütün mamulleri tüketenlere verilen idari para cezaları hariç olmak üzere, ilgilisine tebliğ edilmemiş olan 120 TL'nin altındaki idari para cezaları tahsil edilmeyecek.

 

SGK kapsamındaki iş yerlerinin 31 Aralık 2013 tarihi öncesine ait ödenmemiş sigorta primi, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik destek primi ve idari para cezası ile eğitime katkı payı, özel işlem vergisi ve damga vergisi borçlarından 100 TL'yi aşmayan asli alacakları ve tutarına bakılmaksızın bu asılların gecikme cezası tahsilinden vazgeçilecek.

 

Vergi asıllarının tamamı, cezaların tamamı yeniden yapılandırma kapsamında tahsil edilecek.
Karayolları Genel Müdürlüğü Kanunu gereğince verilen idari para cezası ile birlikte ilgilisine tebliği gereken ve tutarı 12 TL ve altında kalan geçiş ücretleri tahsilinden de vazgeçilecek.

 

Mahkemelerin kamu görevlileri hakkında verdiği atama, görevden alma, göreve son verme, yer değiştirme, görev ve unvan değişikliğiyle ilgili iptal ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararların gereği iki yıl içinde yerine getirilecek.

 

Kanun, SGK borçlarını da yeniden yapılandırarak, gecikme cezası ve gecikme zammını yeniden düzenliyor. Buna göre, 2014 yılı nisan ayı ve önceki aylara ilişkin ödenmemiş olan sigorta primi, emeklilik keseneği, kurum karşılığı, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik destek primi için hesaplanacak tutarın ödenmesi halinde, bu alacaklara uygulanan gecikme cezası ve gecikme zammı gibi alacakların tamamının tahsilinden vazgeçilecek.

 

İdari para cezaları ile ilgili yeni düzenlemeye göre, 30 Nisan 2014 tarihine kadar ödenmemiş olan idari para cezasının yüzde 50'si Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak ödenmesi halinde, cezanın kalan yüzde 50'si ile idari para cezasına uygulanan gecikme cezası ve gecikme zammının tahsilinden vazgeçilecek.

 

Gençlik ve Spor Bakanlığı, TFF ve özerk spor federasyonlarına tescil edilmiş olan ve Türkiye'de sportif alanda faaliyette bulunan spor kulüpleri, SGK ile Maliye'ye olan borçlarını ikişer aylık dönemler halinde azami 42 eşit taksitte ödeyebilecek.

 

Araç muayenesini zamanında yaptırmamış olanlar, 31 Aralık 2014'e kadar araç muayenesini yaptırırsa aylık yüzde 5 ceza yerine kanunun yayımlandığı tarihe kadar enflasyon farkını; yayımı izleyen aylarda ise aylık yüzde 1 farkı ödeyecek. Bakanlar Kurulu, bu süreyi 30 Haziran 2015'e kadar uzatmaya yetkili olacak

 

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'nca takip ve tahsil edilen alacaklar da yeniden yapılandırılıyor. 30 Nisan 2014'ten önce ödenmemiş gümrük vergileri ve cezaları ile bunlara bağlı idari para cezaları, faiz, gecikme faizi ve gecikme alacakları yerine, enflasyon farkının ödenmesi halinde, faiz ve gecikme faizi gibi diğer alacaklardan vazgeçilecek.

 

Milli Eğitim Bakanlığı ve Ösym'nin merkezi sınavları hakkında açılan davalarda hızlı yargılama öngörülüyor. Merkezi sınavlar veya sonuçlarına ilişkin dava açma süresi 10 gün olacak. Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren 3 gün içinde savunma yapılacak. Bu süre bir kereliğine ve en fazla 3 gün uzatılabilecek. Yürütmenin durdurulması kararı verilemeyecek.

 

Linyit ve taşkömürünün çıkarıldığı maden iş yerlerinde çalışan işçilere ödenecek ücret, asgari ücretin iki katından az olmayacak.

 

Havalimanı inşaatı ve işletmesi şirketlerinin yurt dışı ihalelere DHMİ ile katılmasını sağlamak için DHMİ'nin sermaye yapısını artıracak düzenlemelere gidildi. Buna göre, DHMİ'nin yaptırdığı tesislere ait maliyet bedelleri, söz konusu tesislerin bedelsiz olarak devralınması şartıyla DHMİ sermayesine ilave edilecek.

 

Ev hizmetlerinde aynı kişi yanında ay içinde 10 günden az çalışanlar adına günlük kazanç alt sınırının yüzde 2'si oranında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi çalıştıranlar tarafından ödenecek. Bu kişiler hakkında hastalık sigortası hükümleri uygulanmayacak. Emeklilik ve genel sağlık sigortası primlerini istemeleri halinde kendileri yatıracak. Süresi içinde ödenmeyen primin ödenme hakkı düşecek. Ev hizmetinde 10 günden fazla çalışanlar, "hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar" kapsamında sigortalı yapılacak. Sigorta bildirimini en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar yapmayan işverene asgari ücret tutarında ceza kesilecek.

 

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'da da değişikliğe gidilerek, erişimin engellenmesi kararının gereğinin yerine getirilmesinde azami süre 24 saatten 4 saate indiriliyor.

 

Bakanlar Kurulu kararıyla memleket kültürü için önemi haiz görülen eserler üzerindeki haklar, eser, sahibinin ölümünden sonra koruma süresinin bitiminden önce kamuya mal edilebilecek.

 

Kamu çalışanlarıyla ilgili ; "Disiplin cezalarının affı, adaylıkta uyarma ve kınama cezası alanların memuriyetten çıkarılmasının engellenmesi, akademik personele zam, üniversite mezunu işçilere memurluk, emekli ikramiyesinin hesaplanmasında 30 yıllık hizmet süresi sırınının kademeli olarak 35 yıla çıkarılması, 2005 yılından sonra göreve başlayan personel 1 derece verilmesi..."

 

İşverenler, alt işverene iş vermeleri halinde, bunların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini, işçinin başvurusu üzerine veya aylık olarak resmen kontrol etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri hak edişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlü olacak. Taşeron işçilerinden, alt işvereni değiştiği halde aynı iş yerinde çalışmaya devam edenlerin yıllık ücretli izin süresi, aynı işyerinde çalıştıkları süreler dikkate alınarak hesaplanacak.

 

Asıl işveren; alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol edecek ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlayacak. 
Taşeron firma değişse bile işçi aynı işyerinde çalışmaya devam ediyorsa, izin süreleri işçilerin daha önceki çalışmaları da dikkate alınarak hesaplanacaktır. Bunun dışında, kıdem tazminatına ilişkin önemli düzenlemeler yapılmıştır ve işçiler çalıştıkları süre, firmanın değişmesinden bağımsız olarak, kıdem tazminatında dikkate alınacak ve kamu kurumu tarafından işçiye ödenebilir hâlde olacaktır. 
Burada, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisi tarafından toplu sözleşme yürütülecek ve bu durumda ortaya çıkacak fiyat farkları ilgili idare tarafından karşılanacaktır. Kamuda süreklilik arz eden işlerin ihalesinin 3 yıllık bir süre için yapılması öngörülmekte, böylece de taşeron işçilerin bir yıldan düşük ihaleler nedeniyle İş Kanunu'ndan doğan hak kayıpları da önlenmiş olacaktır. 

 

Torba Yasa‘dan emekliye de yer var, emeklinin destek primi faizleri silinecek, ana para yapılandırılacak. Milyonlarca çalışan kadın ve madenci ise erken emekli olacak.

 

Yasa, çalışan emeklilerden veya kendi işini yapan Bağ- Kur emeklilerinden kesilen Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ile ilgili borçları da yapılandırma kapsamına aldı. Böylece milyonlarca emekliyi zora düşüren bu borçların da faizleri ve gecikme cezaları silinerek ana para yeniden yapılandırılıp taksite bölünecek. Emekliler eğer bir işyerinde çalışıyorlarsa SGDP kesintisi işveren tarafından ödeniyor. Ama emekli kendine ait bir işyeri açarsa bu kez yüzde 15 oranındaki kesinti emeklinin maaşından yapılıyor. Emeklilerin birçoğu bu faaliyetlerini bildirmediği için kurum geriye doğru borç çıkartıyor. Bu borçları biriken milyonlarca emekli şimdi nefes alacak. Çoğu küçük esnaf olan bu emekliler borçlarını 18 taksitte ve iki ayda bir ödemelerle 36 aylık vadeyle ödeyerek kurtulabilecek.

 

Yaşlı vatandaşlar ve engelliler konusunda, özellikle 65 yaş üstü yaşlılık maaşı alanlara çeşitli sebeplerden dolayı fazla yapılan ödemeler geri alınmayacak. Engelli maaşı alanlara yapılan yersiz ödemelerin de geri alınmasından vazgeçiliyor. Yasa ayrıca çalışan annelere, borçlu Bağ-Kur'lulara, madencilere ve gurbetçilere de erken emeklilik imkanı getiriyor. Torba yasa ile SSK'lılara tanınan doğum borçlanması hakkı genişletildi. Artık Bağ-Kur'lu ve memur kadınlar da doğum borçlanması yapabilecek. Doğum borçlanması yapılabilecek çocuk sayısı da 2'den 3'e çıkarılıyor. Böylece çalışan anneler emeklilik için 6 yıl kazanabilecek. Çok sayıda Bağ-Kur'lu yapılandırma düzenlemesi sayesinde emekli olabilecek. Borcunu yapılandıran Bağ-Kur'lular, bu şekilde günleri tamamlanıyorsa emeklilik işlemlerini başlatacak. Yaklaşık 1.3 milyon Bağ-Kur'luya borçlarını yapılandırma fırsatı veren yasayla, son 5 yılında işçi olarak çalışanlara işçi statüsünde emeklilik yolu açılıyor.

 

Madenciler de 55 olan emeklilik yaşı da 50 olacak, yıpranma hakkı da düşünüldüğünde yeraltında çalışan bir madencinin emeklilik yaşı 43'e kadar inebilecek. Mavi Kartlı olarak adlandırılan gurbetçilere de SGK'ya davasız borçlanma hakkı getirildi. Mavi Kartlı gurbetçiler, dava açmadan yurt dışındaki süreleri borçlanabilme imkanı da başka bir dikkat çekici husus. Yazıma son veriyor ve bir dahaki yazımızda görüşmek üzere diyorum.Sağlıcakla kalın.